Periodontal Muayene

Klinik muayene

Diş etlerinin durumunu doğru bir şekilde değerlendirmenin tek yolu, diş hekimliği muayenehanesinde yapılan klinik muayenedir.

Diş etlerinin kişinin kendisi tarafından, örneğin evde ayna karşısında değerlendirilmesi doğru bir değerlendirme için yeterli değildir; çünkü dişin destek dokularının diş eti iltihabı nedeniyle zarar görüp görmediğini kişinin kendi başına belirlemesi mümkün değildir. Diş eti cepleri de kişinin kendisi tarafından fark edilemez.

Diş etlerinin sağlıklı olup olmadığı, diş eti iltihabı (gingivitis) bulunup bulunmadığı ya da dişlerin destek dokularında bir hastalık (periodontitis) olup olmadığı konusunda ancak diş hekimliği muayenehanesinde periodontal sond adı verilen aletle yapılan kapsamlı bir klinik muayene bilgi verebilir.

Temel periodontal muayene

İlk kontrolde diş hekimi veya diş hijyenisti, yalnızca birkaç dakika süren ve temel periodontal muayene olarak adlandırılan bir muayene yapabilir.

Temel periodontal muayene, diş eti sorunlarının olup olmadığını hızlı bir şekilde belirlemek için yapılır. Gingivitisin varlığını saptamanın veya periodontitisi tespit etmenin basit bir yoludur.

Periodontal sond yardımıyla diş eti kenarındaki sondun girme derinliği nazik ve hassas bir şekilde ölçülür.

Bu kısa muayeneden sonra, ancak dişleri çene kemiğinde tutan yapılarda hasar belirtisi varsa ileri incelemeler yapılır. Bu ileri incelemeler arasında periodontal durum (periodontal statü) adı verilen kayıt ve ek röntgen filmleri yer alır.

Periodontal şema

Periodontitis teşhisi için diş eti ceplerini ve çene kemiğinin yüksekliğini milimetre hassasiyetinde ölçmek amacıyla periodontal sond ile yapılan hassas klinik sondalama vazgeçilmezdir.

Periodontal sond ile yapılan klinik muayenede, sondun diş eti cebine girme derinliği her dişte altı noktaya kadar milimetre hassasiyetinde ölçülür. Daha açık bir ifadeyle, diş eti kenarı ile cep tabanı arasındaki mesafe ölçülür. Bu mesafeye sondalama derinliği denir. Sağlıklı bölgelerde sondalama derinliği en fazla 3 mm’dir. Periodontitisin diş destek dokularında yıkıma yol açtığı bölgelerde sondalama derinliği 4 mm veya daha fazla olabilir.

Ayrıca periodontal şema adı verilen kayıtta çene kemiğinin yüksekliği (ataşman seviyesi) hassas bir şekilde kaydedilir. Periodontal şema, teşhis ve tedavi planlaması için vazgeçilmezdir. Periodontal şema her diş hekimliği muayenehanesinde online olarak kaydedilebilir ve yeniden kullanılabilir: www.periodontalchart-online.com.

Radyografik bulgular

Periodontal sond ile yapılan ölçümler, dişlerde daha derin sondalama derinliğine sahip ve ek olarak röntgenle değerlendirilmesi gereken bölgeleri tespit edebilir.

Periodontitis teşhisi ancak gerekli röntgen filmleriyle kesin olarak doğrulanabilir. Periodontitis teşhisi için gerekli röntgen filmlerinin seçimi ancak klinik muayeneden sonra yapılabilir. Bu sayede aşırı radyasyon maruziyeti önlenebilir.

En basit durumda radyografik inceleme 2 filmden (ısırma filmleri) oluşur; en kapsamlı durumda ise 14’e kadar ek periapikal film içeren tam ağız röntgen serisinden veya bir panoramik röntgenden oluşur. Çekilen röntgen filmleri dişi çevreleyen çene kemiğini göstermeli ve kemik kaybının şiddetinin tahmin edilmesini mümkün kılmalıdır.

Diş hekimliği muayenehanesinde çekilen her röntgen filminde dişler hem çürük hem de periodontitis açısından kontrol edilmelidir.

Mikrobiyolojik test

Günümüzde mikrobiyolojik yöntemler, geleneksel test yöntemleriyle elde edilemeyen bilgilere erişmemizi sağlamaktadır.

Modern mikrobiyolojik testlerle dental plağın bileşimi aşağıdaki zararlı bakteri türleri açısından incelenir:

• Prevotella intermedia
• Porphyromonas gingivalis
• Agregatibacter actinomycetemcomitans
• Treponema denticola

Bu ek teşhis çabasının maliyeti, elde edilen bilgiler daha iyi bir tedaviye yol açıyorsa veya gereksiz tedaviler önlenebiliyorsa haklı görülür.

Periodontal hastalıkların sınıflandırılması

Gingivitis ve periodontitis teşhisi, periodontal hastalıkların uluslararası kabul görmüş sınıflandırmasına dayanır.

1999 yılında ABD’de periodontal hastalıkların sınıflandırılmasına yönelik ilk uluslararası çalıştay düzenlendi. 1993 tarihli Avrupa sınıflandırmasına kıyasla en önemli yenilik, hastalık formlarının artık öncelikle ilk teşhis anındaki hasta yaşına göre tanımlanmamasıydı (ör. juvenil periodontitis ve erişkin periodontitisi). Kronik ve agresif periodontitis gibi yeni formların yanı sıra, örneğin sistemik hastalıklarla ilişkili olabilen periodontitis de tanımlandı.

Ancak 2018’den bu yana geçerli olan yeni sınıflandırma artık kronik ve agresif periodontitis arasında ayrım yapmamaktadır. Periodontitis artık – diyabet sınıflandırmasına benzer şekilde – evreleme ve derecelendirme ile tanımlanmaktadır.